تیلرسون به عنوان یک مذاکره کننده ماهر و موفق شناخته میشود. پلههای ترقی را در اکسون موبیل یکی یکی طی کرد تا در سال ۲۰۰۶ بر بالاترین سمت آن تکیه زد. اکسون موبیل یکی از موفقترین شرکتهای آمریکایی در دهههای اخیر بوده و باید این موفقیت را به حساب تیلرسون هم نوشت.

مردمانه: رکس تیلرسون رییس ۶۴ ساله شرکت اکسون
موبیل به عنوان وزیر خارجه آمریکا انتخاب شده است و در صورت تایید به جرگه
دیگر مدیران بانکی و نفتی دولت آینده دونالد ترامپ رییس جمهور منتخب آمریکا
خواهد پیوست.
تیلرسون در حدود چهل سال فعالیت حرفهایش فقط در یک شرکت
کار کرده است، اکسون موبیل. نه سابقه دولتی دارد نه سابقه دیپلماتیک، اما
با بسیاری از سران کشورها دیدار کرده و قراردادهای بسیاری را در بسیاری از
کشورهای دنیا منعقد کرده است. خود اکسون موبیل هم دست کمی از یک کشور
ندارد؛ یک شرکت ۳۷۰ میلیارد دلاری که صنایع نفت و گاز، ساختمان، تکنولوژی،
بازاریابی، فروش، منابع انسانی و بسیاری دیگر از بخش های صنعت و تجارت در
حداقل پنجاه کشور دنیا حضور دارد.
تیلرسون
به عنوان یک مذاکره کننده ماهر و موفق شناخته میشود. پلههای ترقی را در
اکسون موبیل یکی یکی طی کرد تا در سال ۲۰۰۶ بر بالاترین سمت آن تکیه زد.
اکسون موبیل یکی از موفقترین شرکتهای آمریکایی در دهههای اخیر بوده و
باید این موفقیت را به حساب تیلرسون هم نوشت. او مطمئنا میداند چگونه
مذاکره کند و قراردادهای پر سود ببندد. به قول دونالد ترامپ او "بازیگری در
سطح جهانی است."
کسی
زیاد نمیداند تیلرسون درباره ایران چه فکر می کند، مصاحبه نه ماه پیش او
با سیانبیسی یکی از معدود اظهار نظرهای علنی او درباره ایران است:
"شرکتهای
آمریکایی مثل ما هنوز قادر نیستند در ایران کسب و کار کنند، بسیاری از
رقبای اروپایی ما فعالانه در ایران کار می کنند. من نمی دانم که آیا این
الزاما به ضرر ما هست یا نه. تاریخ ایران، از نظر سرمایه گذاری خارجی در
گذشته، شرایط آنها همیشه چالش برانگیز بوده است، بسیار دشوار. به همین دلیل
ما هیچوقت سرمایه گذاری بزرگی در ایران نداشتیم. و من نمی دانم آیا امروز
ایرانی ها تفاوتی کردهاند یا نه. ما باید منتظر بماینم و هیچ قراردادی هم
بسته نشده است. اما من مدتها پیش این را یاد گرفته ام که بعضی اوقات اولین
بودن الزاما بهترین حالت نیست. باید منتظر بمانیم و ببینیم آیا راهی برای
شرکتهای آمریکایی باز می شود یا نه. ما مطمئنا آن را بررسی خواهیم کرد چون
ایران کشوری با منابع عظیم است."
شاید
به همین دلیل هم شرکت اکسون در سال ۱۳۹۳ از طریق یک شرکت حقوقی در ایران
برند تجاری خود (انرژی اینجا زندگی می کند) را به ثبت رسانده است.
به
هر حال تیلرسون با تحریم مخالف است، اهل معامله است و میخواهد هر حوزه
نفتی و البته گازی بلااستفاده را به بهره برداری برساند. شاید بر خلاف
تصور، انتخاب او برای ایران، یا حداقل برای صنعت نفت ایران، خبر بدی نباشد.
دِ
کانورسیشن نوشت: آیا ترامپ علی رغم عدم دانش سیاسی درباره منطقه و در
فقدان نزدیکی با معضلات جهانی و استفاده از ادبیاتی در ضدیت با مسلمانان می
تواند در مواجهه با واقعیت های امروز خاورمیانه سیاستی را اتخاذ کند که
پاسخگوی این واقعیت ها باشد؟
به
گزارش «انتخاب»؛ هنوز برای پاسخ به این پرسش ها خیلی زود است اما انتخاب
ترامپ برای وزارت خارجه این نگرانی ها را درباره احتمال نزدیکی کابینه
ترامپ به روسیه را پررنگ تر ساخته و دیگر اولویت های سیاست خارجی آمریکا را
با تردید هایی مواجه کرده است.
این
طور به نظر می رسد که برخی از ژست های ترامپ در دوره انتخاباتی در
چگونگی پاسخ های او در مواجه با خاورمیانه موثر باشد. این به ویژه زمانی که
او سیاست هایش را در انعکاسی از اسلام هراسی و نظامی گری آمریکایی تدوین
می کند قابل درک است.
در زیر واقعیت هایی که دولت ترامپ با آن روبه رو خواهد شد را ترسیم می کنیم:
اول
از همه انکار خاورمیانه راه حل نیست. معضلات حقوق بشری و نارضایتی مردم
دراین منطقه از سیاست ها و اقتصاد لاجرم بر امنیت آمریکا در داخل و خارج
تاثیر خواهد گذاشت. به همین دلیل است که باید بدانیم دولت ترامپ قرار است
با فقدان تجربه در سیاست خارجی چگونه عمل کند چرا که این سیاست ها میتواند
بر آمریکایی ها و خاورمیانه ای ها تاثیر جدی داشته باشد.
ژست های ضد اسلامی کارایی ندارد
در
خلال سال 2011 توده مردم علیه حکومت های خشن در خاورمیانه و شمال آفریقا
شوریدند و درگیری های داخلی به دنبال این اعتراضات آغاز شد. در نتیجه این
درگیری ها رهبرات و بسیاری از مردم در خاورمیانه امروز امیدشان را برای
تغییرات دموکراتیک از دست دادند. آنها میترسند که بی ثباتی و خشونتی که
امروز در یمن و سوریه است به آنها نیز سرایت کند. این در شرایطی است که این
منطقه جمعیت جوان با علاقه های شدید به فرصت های اقتصادی بهتر و آزادی
بیشتر دارد.
مسلمانان
اکثریت جمعیت این منطقه را تشکیل میدهند. انتخاب ترامپ پیامی برای
خاورمیانه داشت و آن اینکه آمریکایی ها به مسلمانان بی اعتمادند. مردمی که
افراط گرایی خاورمیانه را تجربه کرده اند و نسبت به این منطقه هشدار میدهند
و با لنز اسلام هراسی به آنها نگاه میکنند برای خاورمیانه هیچ خیری در بر
ندارند.
باور
مشترک ترامپ و تیلرسون گزینه وزارت خارجه، گزاره های ضد اسلامی و خصمانه
نسبت به دین اکثریت جمعیت این منطقه است. در واقع گروه های شبه نظامی در
منطقه از روی کار آمدن ترامپ خوشحالند چرا که این رویکردهای ضد اسلامی او
به روند جذب نیرو در این گروه ها کمک خواهد کرد.
ترامپ
باید از ادبیات خصمانه اش علیه مسلمانان عقب نشینی کرده و به سمت دیگر
جنبه های تبلیغاتی اش در خلال کمپین انتخاباتی اش برود. کلیدی ترین رویکرد
او درمورد نقش آمریکا و متحدانش در مبارزه با داعش بود که معتقد است آنها
باید در پی نابودی داعش و ترس از گسترش بحران سوریه به آمریکا و عدم اعتماد
به ایران باشد.
درگیری آمریکا در خاورمیانه
برخی
کشورهای خاورمیانه مانند ترامپ نگران سلطه غربی ها و دخالت های آمریکا
هستند و به احتمال زیاد خواهان کاهش نقش آمریکا در خاورمیانه اند.
برخی
دیگر معتقدند عدم حضور آمریکا قدرت رهبران دیکتاتور در خاورمیانه را
افزایش داده یا قدرت جهانی آمریکا را کم می کند. در حالی که ضعف حضور یک
جانبه آمریکا در منطقه از ایجاد بدبختی های بلند مدت در آینده نجات میدهد.
این کار میتواند از تلاش های متظاهرانه جلوگیری کرده و اولویت های آمریکایی
ها درباره منطقه را تقویت کند. تونس یکی از کشورهای عربی در حال گذار به
دموکراسی است که بعد 2011 قیام کردند .
درباره ایران چطور؟
ترامپ
قول داده که توافق هسته ای ایران را مورد بازبینی قرار داده و دستیابی
ایران به سلاح هسته ای را مسدود سازد. کشورهای خلیج فارس دائما درخصوص قدرت
ایران ابراز نگرانی میکنند. آنها ایران را تهدیدی برای قدرت کشورشان می
دانند.
در
عین حال برخی کشورهای خاورمیانه از تندروی های آمریکا در مقابل تهران
استقبال می کنند. با این حال برخی نتایج این رویکرد میتواند چیزی بیش از یک
اقدام سمبلیک در قبال توافق هسته ای ایران باشد. از جمله این نتایج میتوان
به از دست رفتن فرصت کمپانی های آمریکایی برای فروش به ایران و خرید نفت
از ایران باشد . در این مرحله پای کمپانی تیلرسون وسط آمده و از منافع آن
حرف میزنیم. از سویی دیگر مساله روابط حسنه ایران و روسیه نیز مطرح است و
در جایی دیگر میتوان به خطرات جذی دستیابی ایران به بمب هسته ای نیز اشاره
کرد که از جمله طبعات منفی بازبینی در توافق هسته ای است.
در
همه این موارد آمریکا نمیتواند نقش ایران را به عنوان یک بازیگر منطقه ای
مهم کتمان کند. این نقش برای اسرائیل و سایر کشورهای سنی عرب منطقه به ویژه
عربستان سعودی دردناک است اما در واقع عملگرایی آمریکایی و چشمان
بازاینکشور میتواند به آنها کمک کند و از این طریق با کاهش خصومت ها در
روابط ایران و سعودی برای اعمال نفوذ بر روی کشورهای غنی از نفت منطقه جهت
پذیرش نقطه نظرات تیلرسون کمک کند.
تصویری بزرگتر
شاید
انتخاب ترامپ حامل پیامی باشد و آن اینکه دولت های بزرگ در خدمت رسانی به
مردم شکست خورد اند. خاورمیانه احساس میکنذ این دقیقا همان احساسی است که
آنها درباره ساختار سیاسی شان دارند.
«تخلیه باتلاق» شاید یک شعار برنده در اتفاقات سال 2011 باشد. اما ترامپ باید بداند که این راهش نیست.